شب بعثت پیامبر صلى اللّه علیه و آله و از شبهاى پربرکت است،و در آن چند عمل مستحبّ است:اوّل:شیخ طوسى در کتاب«مصباح»فرموده:از حضرت جواد علیه السّلام روایت شده:همانا در ماه رجب شبى است،که از هر آنچه آفتاب بر آن مى‏تابد بهتر است و آن،شب بیست‏وهفتم رجب است،که در صبح آن پیامبر صلى اللّه علیه و آله به رسالت مبعوث شد.براى کسى‏که از شیعه ما عامل در آن شب است،پاداش نیکوکارى شصت سال مقرّر است،به محضر آن حضرت عرض شد:عمل در آن شب چیست؟ فرمود:چون نماز عشا را خواندى،و به بستر استراحت رفتى،تا پیش از نیمه شب،هر ساعتى که خواستى از بستر برمى‏خیزى،و دوازده رکعت نماز هر دو رکعت به یک سلام به جاى مى‏آورى در هر رکعت حمد و سوره‏اى از سوره‏هاى کوچک مفصّل میخوانى‏ و کوچک مفصّل از سوره محمّد صلى اللّه علیه و آله تا آخر قرآن است،زمانى‏که از دوازده رکعت فارغ شدى،در همان حال نشسته‏ هر یک از سوره‏هاى«حمد»و «قل اعوذ بربّ الفلق» و «قل اعوذ بربّ الناس» و «قل هو اللّه احد» و «قل یا ایّها


 الکافرون»و«انّا انزلناه»و آیة الکرسى را هفت مرتبه بخوان،و به دنبال همه آنها این دعا را بخوان:
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لَمْ یَتَّخِذْ وَلَدا وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ شَرِیکٌ فِی الْمُلْکِ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ وَلِیٌّ مِنَ الذُّلِّ وَ کَبِّرْهُ تَکْبِیرا اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِمَعَاقِدِ عِزِّکَ عَلَى أَرْکَانِ عَرْشِکَ وَ مُنْتَهَى الرَّحْمَةِ مِنْ کِتَابِکَ وَ بِاسْمِکَ الْأَعْظَمِ الْأَعْظَمِ الْأَعْظَمِ وَ ذِکْرِکَ الْأَعْلَى الْأَعْلَى الْأَعْلَى وَ بِکَلِمَاتِکَ التَّامَّاتِ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ أَنْ تَفْعَلَ بِی مَا أَنْتَ أَهْلُهُ.
سپاس خداى را که فرزندى بر نگرفته،و شریکى در فرمانروایى و یاورى از روى خوارى و نیاز برایش نبوده است،او را بسیار بزرگ شمار.خدایا!از تو درخواست مى‏کنم به حق جایگاههاى عزّتت بر پایه‏هاى عرشت و منتهاى رحمتت در قرآنت،و بنام بزرگتر بزرگتر بزرگترت،و ذکر برتر برتر برترت،و به کلمات کاملت،بر محمّد و خاندانش درود فرست،و با من چنان کن‏ که شایسته آنى.
سپس بخوان هر دعایى را که مى‏خواهى.و نیز غسل در این شب مستحب است.و نمازى که داود بن سرحان از امام صادق علیه السّلام براى شب نیمه رجب روایت کرده و جزو اعمال شب نیمه ذکر شد در این شب هم خوانده‏ مى‏شود.

دوّم:زیارت حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام است که برترین اعمال این شب مى‏باشد.و بدان که ابو عبد اللّه محمّد بن‏ بطوطه که یکى از دانشمندان اهل سنت است در ششصد سال پیش از این زمان(زمان تألیف مفاتیح الجنان)مى‏زیسته،در سفرنامه‏ خود معروب به«رحله ابن بطوطه»در بیان ورودش از مکّه معظّمه به نجف اشرف،روضه و قبر مبارک مولایمان امیر المؤمنین علیه السّلام‏ را ذکر نموده،و گفته است همه اهل این شهر رافضى هستند،و براى این روضه مبارکه کراماتى ظاهر شده:از جمله در شب بیست‏ وهفتم،ماه رجب که نامش نزد ال آنجا«لیلة المحیا»[شب بیدارى یا شب زندگانى]است،از عراقین[بصره و کوفه]و خراسان و شهرهاى فارس،و روم،افراد شل و مفلوج و زمین‏گیرى را که حدود سى یا چهل نفر مى‏شوند پس از عشا نزد ضریح مقدس على علیه السّلام مى‏آورند،آنگاه مردم اجتماع مى‏کنند،و به انتظار شفا یافتن و برخاستن آنان مى‏مانند. گروهى از اجتماع‏کنندگان نماز مى‏خوانند،و عده‏اى ذکر مى‏گویند،و گروهى قرآن تلاوت مى‏کنند،و بعضى هم به تماشاى‏ روضه مبارکه مشغول مى‏شوند،تا آنکه نصف یا دوسوم از شب بگذرد،در این هنگام تمام مبتلایان و زمین‏گیران که محروم از حرکت بودند،از جاى برمى‏خیزند درحالى‏که صحیح و تندرستند و نقصى در آنان نیست و مى‏گویند:لا اله الاّ اللّه‏ (معبودى جز خدا نیست)،«محمّد رسول اللّه»(محمّد فرستاده خدا است)،«علىّ ولى اللّه»(على ولىّ خدا است)، و این امرى است مشهور و معروف. من گرچه آن شب را در آن روضه درنیافتم،ولى از مردمان مورد اطمینان که بر گفتارشان اعتماد داشتم شنیدم. و همچنین در مدرسه‏اى که مهمانخانه آن حضرت است،سه نفر زمین‏گیر را که قدرت بر حرکت نداشتند مشاهده کردم،یکى‏ از مردمان روم،و دیگرى از اهالى اصفهان،و سومى از مردم خراسان بود،از هر سه پرسیدم،چگونه شما درمان‏ نیافته و در اینجا مانده‏اید؟گفتند:ما شب بیست‏وهفتم رجب را درک نکردیم،اینجا مانده‏ایم تا شب بیست‏وهفتم آینده‏ برسد،و شفاى خود را بگیریم،و به خاطر این شب،مردم زیادى از شهرها جمع مى‏شوند،و بازار بزرگى به مدّت‏ ده روز برپا مى‏گردد.

مؤلف گوید:مبادا این حکایت را دور از واقع بدانى،چه همانا معجزات و کراماتى که این مشاهد مشرّفه به ظهور رسیده،و به حدّ تواتر نقل شده بسیار زیادتر از آن است که در شمار آید.و در ماه شوال گذشته]نسبت به زمان نوشتن این قسمت از مفاتیح الجنان به‏ وسلیه مؤلّف بزرگوارش مرحوم محدّث قمى رحمه الله[سال هزار و سیصد و چ‏هل و سه هجرى قمرى در حرم مطهّر حضرت ثامن الائمة الهداة، و ضامن الامّة العصاة مولانا ابو الحسن على بن موسى الرضا(صلوات اللّه علیه)،سه زن که هر سه به علت بیمارى فلج‏ و مانند آن زمین‏گیر بودند،و علاجشان از توان پزشکان بیرون بود،شفا یافتند،و این معجزه از آن قبر مطهّر بر همه واضح و آشکار شد همچون پدیدار شدن خورشید در آسمان صاف و بى‏ابر،و باز شدن دروازه نجب به روى عربهاى بادیه‏نشین،و شفا یافتن‏ این سه زن به اندازه‏اى روشن بود،که براى مردم بیان شد،و دکترهایى که از بیمارى آنان مطلّع بودند،با اینکه در امر مداواى‏ آنان دقت بسیار داشتند،شفا یافتن معجزه‏گونه آنان را تصدیق کردند،و بعضى از آنها تصدیق خود را بر شفاى آنان به صورت‏ نوشته اعلام داشتند،و اگر ملاحظه اختصار،و عدم مناسبت محل نبود،داستان آنها را به تفصیل نقل مى‏کردم.
و لقد أجاد شیخنا الحر العاملی فی أرجوزته وَ مَا بَدَا مِنْ بَرَکَاتِ مَشْهَدِهِ فِی کُلِّ یَوْمٍ أَمْسُهُ مِثْلُ غَدِهِ وَ کَشِفَا الْعَمَى وَ الْمَرْضَى بِهِ إِجَابَةُ الدُّعَاءِ فِی أَعْتَابِهِ
چه زیبا سروده شیخ ما شیخ حرّ عاملى در قصیده‏اش‏ و آنچه از برکات بارگاهش در همه روز نمایان شده،دیروزش مانند فردایش مى‏باشد و مانند شفاى کور و بیماران به سبب عنایتش،اجابت دعا در آستانش مى‏باشد
سوم:شیخ کفعمى در کتاب«بلد الامین»فرموده:شب مبعث این دعا را بخواند:
اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِالتَّجَلِّی [بِالنَّجْلِ‏] الْأَعْظَمِ فِی هَذِهِ اللَّیْلَةِ مِنَ الشَّهْرِ الْمُعَظَّمِ وَ الْمُرْسَلِ الْمُکَرَّمِ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ أَنْ تَغْفِرَ لَنَا مَا أَنْتَ بِهِ مِنَّا أَعْلَمُ یَا مَنْ یَعْلَمُ وَ لا نَعْلَمُ اللَّهُمَّ بَارِکْ لَنَا فِی لَیْلَتِنَا هَذِهِ الَّتِی بِشَرَفِ الرِّسَالَةِ فَضَّلْتَهَا وَ بِکَرَامَتِکَ أَجْلَلْتَهَا وَ بِالْمَحَلِّ الشَّرِیفِ أَحْلَلْتَهَا اللَّهُمَّ فَإِنَّا نَسْأَلُکَ بِالْمَبْعَثِ الشَّرِیفِ وَ السَّیِّدِ اللَّطِیفِ وَ الْعُنْصُرِ الْعَفِیفِ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ أَنْ تَجْعَلَ أَعْمَالَنَا فِی هَذِهِ اللَّیْلَةِ وَ فِی سَائِرِ اللَّیَالِی مَقْبُولَةً وَ ذُنُوبَنَا مَغْفُورَةً وَ حَسَنَاتِنَا مَشْکُورَةً وَ سَیِّئَاتِنَا مَسْتُورَةً وَ قُلُوبَنَا بِحُسْنِ الْقَوْلِ مَسْرُورَةً وَ أَرْزَاقَنَا مِنْ لَدُنْکَ بِالْیُسْرِ مَدْرُورَةً اللَّهُمَّ إِنَّکَ تَرَى وَ لا تُرَى وَ أَنْتَ بِالْمَنْظَرِ الْأَعْلَى وَ إِنَّ إِلَیْکَ الرُّجْعَى وَ الْمُنْتَهَى وَ إِنَّ لَکَ الْمَمَاتَ وَ الْمَحْیَا وَ إِنَّ لَکَ الْآخِرَةَ وَ الْأُولَى .
خدایا!از تو درخواست مى‏کنم،به تجلّى اعظم،د راین شب از ماه معظّم،و به حق رسول‏ مکرّم،که درود فرستى بر محمّد و خاندانش،و بیامرزى بر ما،آنچه را تو به آن از ما داناترى،اى آن‏که مى‏داند، و ما نمى‏دانیم،خدایا!بر ما برکت ده در این شب،شبى که آن را به شرف رسالت برترى دادى و به کرامتت بزرگ نمودى،و به جایگاه شریفى برآوردى،خدایا!ما از تو درخواست مى‏کنیم به حق بعثت شریف و آقاى‏ مهربان،و موجود پارسا،که بر محمّد و خاندانش درود فرستى،و اعمال ما را در این شب‏ و در سایر شبها پذیرفته پیشگاهت قرار دهى،و گناهانمان را آمرزیده بدارى،و خوبیهایمان را مورد سپاس،و بدیهایمان را پوشیده گردانى،و دلهایمان را به گفتار خوش شادمان سازى،و روزیهایمان را از جانب خود به آسانى‏ فراوان گردانى.خدایا!تو مى‏بینى،و خود دیده نمى‏شود،و تو در چشم‏انداز برترى،و بازگشت و سرانجام به‏ سوى توست،و ممات و حیات و آخرت و دنیا از آن تو است.
اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِکَ أَنْ نَذِلَّ وَ نَخْزَى وَ أَنْ نَأْتِیَ مَا عَنْهُ تَنْهَى اللَّهُمَّ إِنَّا نَسْأَلُکَ الْجَنَّةَ بِرَحْمَتِکَ وَ نَسْتَعِیذُ بِکَ مِنَ النَّارِ فَأَعِذْنَا مِنْهَا بِقُدْرَتِکَ وَ نَسْأَلُکَ مِنَ الْحُورِ الْعِینِ فَارْزُقْنَا بِعِزَّتِکَ وَ اجْعَلْ أَوْسَعَ أَرْزَاقِنَا عِنْدَ کِبَرِ سِنِّنَا وَ أَحْسَنَ أَعْمَالِنَا عِنْدَ اقْتِرَابِ آجَالِنَا وَ أَطِلْ فِی طَاعَتِکَ وَ مَا یُقَرِّبُ إِلَیْکَ وَ یُحْظِی عِنْدَکَ وَ یُزْلِفُ لَدَیْکَ أَعْمَارَنَا وَ أَحْسِنْ فِی جَمِیعِ أَحْوَالِنَا وَ أُمُورِنَا مَعْرِفَتَنَا وَ لا تَکِلْنَا إِلَى أَحَدٍ مِنْ خَلْقِکَ فَیَمُنَّ عَلَیْنَا وَ تَفَضَّلْ عَلَیْنَا بِجَمِیعِ حَوَائِجِنَا لِلدُّنْیَا وَ الْآخِرَةِ وَ ابْدَأْ بِآبَائِنَا وَ أَبْنَائِنَا وَ جَمِیعِ إِخْوَانِنَا الْمُؤْمِنِینَ فِی جَمِیعِ مَا سَأَلْنَاکَ لِأَنْفُسِنَا یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ اللَّهُمَّ إِنَّا نَسْأَلُکَ بِاسْمِکَ الْعَظِیمِ،
خدایا!به تو پناه‏ مى‏آوریم از اینکه خوار و رسوا شویم،و از اینکه مرتکب عملى شویم که از آن نهى کرده‏ایم.خدایا درخواست بهشت را به رحمتت از تو داریم، و به تو پناه مى‏آوریم از آتش دوزخ،پس ما را به قدرتت از آتش پناه ده،و از تو درخواست حور العین داریم،پس به‏ عزّتت روزى ما فرما،و فراخ‏ترین روزى را هنگام پیرى ما قرار ده،و نیکوترین اعمالمان را به گاه فرا رسیدن‏ مرگمان،و عمر ما را در طاعتت و در آنچه ما را به سویت نزدیک کند و در نزدت بهره‏مندمان نماید و در پیشگاهت بر منزلتمان‏ افزاید،طولانى گردان،و در همه حالات و کارها معرفتمان را نیکو گردان،و ما را به احدى از خلقت وامگذار تا بر ما منّت نهد،و بر ما به برآورده ساختن تمام حاجات دنیا و آخرتمان تفضّل فرما،و بخشش آغاز کن به پدرانمان و فرزندانمان، و همه برادران با ایمانمان،در همه آنچه از تو براى خود درخواست کردیم،اى مهربانترین مهربانان.خدایا! از تو درخواست مى‏کنیم به نام بزرگت،
وَ مُلْکِکَ الْقَدِیمِ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تَغْفِرَ لَنَا الذَّنْبَ الْعَظِیمَ إِنَّهُ لا یَغْفِرُ الْعَظِیمَ إِلا الْعَظِیمُ اللَّهُمَّ وَ هَذَا رَجَبٌ الْمُکَرَّمُ الَّذِی أَکْرَمْتَنَا بِهِ أَوَّلُ أَشْهُرِ الْحُرُمِ أَکْرَمْتَنَا بِهِ مِنْ بَیْنِ الْأُمَمِ فَلَکَ الْحَمْدُ یَا ذَا الْجُودِ وَ الْکَرَمِ فَأَسْأَلُکَ بِهِ وَ بِاسْمِکَ الْأَعْظَمِ الْأَعْظَمِ الْأَعْظَمِ الْأَجَلِّ الْأَکْرَمِ الَّذِی خَلَقْتَهُ فَاسْتَقَرَّ فِی ظِلِّکَ فَلا یَخْرُجُ مِنْکَ إِلَى غَیْرِکَ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَیْتِهِ الطَّاهِرِینَ وَ أَنْ تَجْعَلَنَا مِنَ الْعَامِلِینَ فِیهِ بِطَاعَتِکَ وَ الْآمِلِینَ فِیهِ لِشَفَاعَتِکَ اللَّهُمَّ اهْدِنَا إِلَى سَوَاءِ السَّبِیلِ وَ اجْعَلْ مَقِیلَنَا عِنْدَکَ خَیْرَ مَقِیلٍ فِی ظِلٍّ ظَلِیلٍ وَ مُلْکٍ جَزِیلٍ فَإِنَّکَ حَسْبُنَا وَ نِعْمَ الْوَکِیلُ اللَّهُمَّ اقْلِبْنَا مُفْلِحِینَ مُنْجِحِینَ غَیْرَ مَغْضُوبٍ عَلَیْنَا وَ لا ضَالِّینَ بِرَحْمَتِکَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِعَزَائِمِ مَغْفِرَتِکَ وَ بِوَاجِبِ رَحْمَتِکَ السَّلامَةَ مِنْ کُلِّ إِثْمٍ وَ الْغَنِیمَةَ مِنْ کُلِّ بِرٍّ وَ الْفَوْزَ بِالْجَنَّةِ وَ النَّجَاةَ مِنَ النَّارِ.
و فرمانروایى دیرینه‏ات،که بر محمّد و خاندان محمّد درود فرستى،و بیامرزى بر ما گناه بزرگ را،چرا که بزرگ را جز بزرگ نمى‏آمرزد.خدایا!این ماه مکرّم رجب‏ است که ما را به آن گرامى داشتى،نخستین ماههاى حرام است،که ما را به آن از میان امّتها اکرام نمودى،پس تو را سپاس اى داراى بخشش و کرم،از تو درخواست مى‏کنم بر حق ماه رجب،و به حق نام بزرگتر بزرگتر بزرگتر باشکوه‏تر و گرامى‏ترى که آن را آفریدى،پس در سایه‏ات استقرار یافت،نامى که از تو به غیر تو نرسد،که بر محمّد و اهل بیت پاکش درود فرستى،و ما را در این ماه از برپادارندگان طاعتت،و آرزومندان شفاعتت قرار دهى.خدایا!ما را به راه راست هدایت فرما،و جایگاه ما را نزد خود بهترین‏ استراحتگاه در سایه‏سار رحمت همیشگى و فرمانروایى عظیمت قرار ده،تو ما را بسى،و چه نیکو کارگشایى.خدایا!ما را به حالت‏ رستگارى و موفقیت برگردان،که در گروه غضب شدگان و در طایفه گمراهان نباشیم،به مهربانى‏ات اى مهربان‏ترین مهربانان.خدایا! به وسایل موجب آمرزشت،و به رحمتت که بر خود حتم نموده‏اى،از تو درخواست مى‏کنم،سلامت از هر گناه،و بهره‏مندى‏ از هر کار نیک،و رسیدن به بهشت و رهایى از دوزخ را به من عطا فرمایى.
اللَّهُمَّ دَعَاکَ الدَّاعُونَ وَ دَعَوْتُکَ وَ سَأَلَکَ السَّائِلُونَ وَ سَأَلْتُکَ وَ طَلَبَ إِلَیْکَ الطَّالِبُونَ وَ طَلَبْتُ إِلَیْکَ اللَّهُمَّ أَنْتَ الثِّقَةُ وَ الرَّجَاءُ وَ إِلَیْکَ مُنْتَهَى الرَّغْبَةِ فِی الدُّعَاءِ اللَّهُمَّ فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ اجْعَلِ الْیَقِینَ فِی قَلْبِی وَ النُّورَ فِی بَصَرِی وَ النَّصِیحَةَ فِی صَدْرِی وَ ذِکْرَکَ بِاللَّیْلِ وَ النَّهَارِ عَلَى لِسَانِی وَ رِزْقا وَاسِعا غَیْرَ مَمْنُونٍ وَ لا مَحْظُورٍ فَارْزُقْنِی وَ بَارِکْ لِی فِیمَا رَزَقْتَنِی وَ اجْعَلْ غِنَایَ فِی نَفْسِی وَ رَغْبَتِی فِیمَا عِنْدَکَ بِرَحْمَتِکَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ.
خدایا!خوانندگان تو را خواندند و من هم تو را خواندم، و درخواست‏کنندگان از تو را درخواست کردند،و من هم از تو درخواست نمودم،و جویندگان تو را جویا شدند و من هم جویاى تو شدم.خدایا! تو مورد اطمینان و امیدى،و نهایت میل و رغبت در خواندن دعا به سوى توست،خدایا!بر محمّد و خاندانش درود فرست، و قرار ده یقین را در قلبم،و روشنى را در دیده‏ام،و خیرخواهى را در سینه‏ام،و ذکرت را در هر شب‏ و روز بر زبانم،و روزى گسترده بى‏منّت و غیر حرام را روزى‏ام فرما،و در آنچه که‏ روزى‏ام نمودى برکت افزا،و بى‏نیازى‏ام را در خودم،و دلبستگى‏ام را در آنچه نزد توست قرار ده،به مهربانى‏ات اى مهربان‏ترین‏ مهربانان.
پس به سجده برو و بگو:
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی هَدَانَا لِمَعْرِفَتِهِ وَ خَصَّنَا بِوِلایَتِهِ وَ وَفَّقَنَا لِطَاعَتِهِ شُکْرا شُکْرا
سپاس خداى را که ما را به معرفتش رهنمون شد،و به ولایتش خاص گرداند،و به طاعتش توفیقمان داد،سپاس سپاس...
تا صدر مرتبه.پس سر از سجده بردار و بگو:
اللَّهُمَّ إِنِّی قَصَدْتُکَ بِحَاجَتِی وَ اعْتَمَدْتُ عَلَیْکَ بِمَسْأَلَتِی وَ تَوَجَّهْتُ إِلَیْکَ بِأَئِمَّتِی وَ سَادَتِی اللَّهُمَّ انْفَعْنَا بِحُبِّهِمْ وَ أَوْرِدْنَا مَوْرِدَهُمْ وَ ارْزُقْنَا مُرَافَقَتَهُمْ وَ أَدْخِلْنَا الْجَنَّةَ فِی زُمْرَتِهِمْ بِرَحْمَتِکَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ
خدایا من تو را براى رفع حاجتم قصد کردم،و به خواسته‏ام بر تو اعتماد نمودم،و روى آوردم به تو به واسطه‏ امامان و سرورانم.خدایا!ما را به محبتشان سود بخش،و به جایگاه آنان وارد ساز و همنشینى با ایشان را روزى ما گردان‏ و ما را در زمره آنان وارد بهشت کن،به مهربانى‏ات اى مهربان‏ترین مهربانان.
این دعا را سیّد ابن طاووس براى روز مبعث ذکر فرموده.

منبع: کلیات مفاتیح الجنان، حاج شیخ عباس قمی (ره)

التماس دعا